«آیا هنوز پلیس هستی؟» این سوال که توسط جک نیکلسون (Jack Nicholson) از لئوناردو دیکاپریو (Leonardo DiCaprio) پرسیده میشود، یکی از اولین چیزهایی است که وقتی به فیلم «رفتگان» (The Departed) فکر میکنم به ذهنم خطور میکند. فیلم «رفتگان» به کارگردانی مارتین اسکورسیزی (Martin Scorsese)، یک اثر هیجانانگیز جنایی درباره پلیسها، جنایتکاران، دروغها، فریبکاریها و وفاداریهای مرتبط با این دنیا است. بازیگران ستاره این فیلم شامل نیکلسون، دیکاپریو، مت دیمون (Matt Damon)، مارک والبرگ (Mark Wahlberg)، الک بالدوین (Alec Baldwin)، ورا فارمیگا (Vera Farmiga) و مارتین شین (Martin Sheen) میشوند.
اگر فکر میکنید فیلم «رفتگان» جذابیت خود را از دست داده است، دوباره فکر کنید. این فیلم برنده جایزه اسکار در ماه اکتبر بیستمین سالگرد خود را جشن میگیرد و با افتخار اعلام میکنم که این فیلم همچنان یک اثر فوقالعاده است. این اثر همچنان یک برنده شایسته جایزه بهترین فیلم باقی مانده است، اما فراتر از آن، نمایانگر نوعی فیلم ساختهشده برای بزرگسالان است که میتوانست هم به موفقیت مالی و هم به موفقیت منتقدان دست پیدا کند.
فیلم درجه ب اسکورسیزی تبدیل به بزرگترین موفقیت دوران حرفهای او تا آن زمان میشود
پس از موفقیت فیلم «هوانورد» (The Aviator)، اسکورسیزی (Scorsese) میخواست به ریشههای جنایی خود بازگردد و نسخه خودش از یک فیلم درجه ب (B-movie) را بسازد. فیلم «رفتگان» یک فیلم سنتی درجه ب نیست؛ ساخت آن نزدیک به ۱۰۰ میلیون دلار هزینه داشت (بودجه ۹۰ میلیون دلاری)، بازیگران درجه یکی دارد و زمان پخش آن ۱۵۱ دقیقه است. این بیشتر یک «فیلم درجه ب ارتقایفته» است. صرفنظر از اصطلاحات، این فیلم سبک هیجانانگیز یک فیلم درجه ب را با پیچشهای داستانی و سرعت سرسامآور تداعی میکند.
فیلم «رفتگان» بازسازی فیلم «امور دوزخی» (Infernal Affairs)، یک اثر هیجانانگیز عالی از هنگ کنگ محصول سال ۲۰۰۲ است. ویلیام موناهان (William Monahan) فیلمنامه «رفتگان» را نگارش کرد. در ابتدا، برد پیت (Brad Pitt) پس از خرید حقوق ساخت فیلم قرار بود در آن بازی کند. با این حال، پیت بهعنوان تهیهکننده باقی ماند ولی بازی در فیلم را رد کرد زیرا معتقد بود برای یکی از نقشهای اصلی مسن است. در عوض، او مت دیمون را پیشنهاد کرد و بقیه ماجرا تاریخساز شد.
فیلم «رفتگان» خطوط اخلاقی جداکننده پلیسها از جنایتکاران را محو میکند. کولین سالیوان (با بازی دیمون) پلیسی است که مخفیانه بهعنوان خبرچین برای رئیس جرم و جنایت، فرانک کاستلو (با بازی نیکلسون) کار میکند. در همین حال، بیلی کاستیگان (با بازی دیکاپریو)، نیروی پلیس تازهکار، مخفیانه به باند کاستلو نفوذ میکند. وظیفه سالیوان شناسایی خبرچین است. مأموریت کاستیگان پیدا کردن موش (خبرچین) است. این دو خط داستانی در نهایت در این اثر هیجانانگیز موش و گربه با یکدیگر تلاقی پیدا میکنند.
فیلم «رفتگان» مانند یک آلبوم از بهترین آثار برای تمها و الگوهای بصری اسکورسیزی (Scorsese) است. این یک فیلم خشن است که ریشه در احساس گناه کاتولیک و نیهیلیسم دارد، زیرا اخلاقیات هر شخصیتی زیر سوال میرود. برشها سخت و سریع هستند و پارانویا و فریبکاری ناشی از مأموریت مخفیانه را به تصویر میکشند. الگوی «X» برای پیشبینی مرگ شخصیتها، روش اسکورسیزی برای ادای احترام به فیلمهایی مانند «صورتزخمی» (Scarface) محصول سال ۱۹۳۲ است.
هنگامی که فیلم «رفتگان» آغاز میشود، کمربندهای خود را ببندید زیرا اسکورسیزی هرگز به مخاطب اجازه نفس کشیدن نمیدهد. این فیلمی است که مانند شطرنج بازی میشود، اما هر شخصیت تخته خودش را دارد و چندین حرکت را همزمان انجام میدهد که این امر یک بازی بسیار آشفته را رقم میزند. هر بازیگر جنبه تاریک شخصیت خود را میپذیرد، زیرا هیچکدام از آنها زمینه اخلاقی محکمی ندارند. پایان خونین فیلم تا به امروز مرا شگفتزده میکند و من فیلم «رفتگان» را بارها تماشا کردهام.
فیلم «رفتگان» که در اکتبر ۲۰۰۶ اکران شد، پرفروشترین فیلم دوران حرفهای اسکورسیزی تا آن زمان بود (۲۹۲ میلیون دلار در سراسر جهان). فیلم «رفتگان» برخی از بهترین نقدهاي دوران حرفهای این کارگردان را به دست آورد و به کسب یک مجسمه اسکار ختم شد. این همچنین فیلمی است که اسکورسیزی را از نظر روحی شکست. استودیوی برادران وارنر (Warner Bros.) اصرار داشت که سالیوان یا کاستیگان زنده بمانند تا امکانی برای ساخت دنباله (فرانچایز) وجود داشته باشد. اسکورسیزی بلافاصله این ایده را رد کرد. این یک چرخش تلخ است: دانستن اینکه فیلمی که برای اسکورسیزی موفقیت زیادی به همراه آورد، همان چیزی بود که باعث شد او نسبت به استودیوهای بزرگ بیاعتماد شود.
اسکورسیزی بالاخره اسکار خود را میگیرد
یکی از بدترین سنتها در تاریخ جوایز اسکار، روایت «وقتش رسیده است» (It's Time) است. هر سال، چند بازیگر، تهیهکننده یا کارگردان کمپینهایی را حول این ایده به راه میاندازند که وقت آن رسیده است که آنها به خاطر خدمت به هالیوود برنده جایزه اسکار شوند. این اتفاق معمولاً برای نامزدهای مسنتری رخ میدهد که نامزدیهای متعدد و هیچ برندهای ندارند.
موقعیتهایی وجود دارد که من از این روایت قطبی حمایت میکنم. من از کریستوفر نولان (Christopher Nolan) و پل توماس اندرسون (Paul Thomas Anderson) زمانی که بالاخره پس از سالها نادیده گرفته شدن، اولین جوایز اسکار خود را برای فیلمهای «اوپنهایمر» (Oppenheimer) و «یک نبرد دیگر پس از دیگری» بردند، حمایت کردم. برنده شدن آل پاچینو (Al Pacino) برای جایزه بهترین بازیگر مرد برای فیلم «بوی خوش زن» (Scent of a Woman)، و نه برای فیلمهای «بعد از ظهر سگی» (Dog Day Afternoon) یا «پدرخوانده قسمت دوم» (The Godfather Part II)، هنوز هم برای تایپ کردن دردناک است. این نهاییترین جایزه جبرانی است - آکادمی باید اشتباهی را اصلاح میکرد، بنابراین به پاچینو اسکاری دادند که در بین پنج اجرای برتر او جای نمیگیرد.
فیلم «رفتگان» بدون شک جایزه اسکار جبرانی اسکورسیزی است. در یک دنیای عادلانه، اسکورسیزی باید چندین اسکار برای شاهکار خود، «رفقای خوب» (Goodfellas) میبرد، اما آکادمی بهطور تعجبآوری عاشق فیلم «با گرگها میرقصد» (Dances with Wolves) اثر کوین کاستنر (Kevin Costner) شد. به طور کلی، فیلم «رفتگان» چهار جایزه اسکار کسب کرد: بهترین فیلم، بهترین کارگردانی، بهترین تدوین فیلم و بهترین فیلمنامه اقتباسی. این تعداد کم برای یک فیلم برنده جایزه بهترین فیلم در این روزها است، بهویژه زمانی که بازیگران ستاره آن هیچ اسکار بازیگری کسب نکردند.
هنوز هم عجیب است که والبرگ تنها بازیگر فیلم بود که با نامزدی اسکار برای نقشآفرینیاش شناخته شد. دیکاپریو در همان سال برای فیلم «الماس خونین» (Blood Diamond) نامزد جایزه آکادمی شد، نه برای فیلم «رفتگان»؛ به این معنی که رایدهندگان لهجه گیجکننده آفریقای جنوبی او را به جای بازیاش در مقابل نیکلسون در اولویت قرار دادند. من شرط میبندم که آنها میخواهند آن یکی را پس بگیرند!
صحبت از نیکلسون شد، من اجرای او را در فیلم «رفتگان» بالاتر از دو فیلم برنده اسکارش رتبهبندی میکنم: «شرایط مهرورزی» (Terms of Endearment) و «بهتر از این نمیشه» (As Good as It Gets). نیکلسون به حق در این نقش ترسناک است، زیرا او هیولایی را به تصویر میکشد که از جیسون وورهیس هم ترسناکتر است. بازیگر دیگری که مستحق بررسی برای دریافت جایزه بود، دیمون بود که شاید بالاخره با فیلم «اودیسه» (The Odyssey) لحظه اسکار «وقتش رسیده است» خود را داشته باشد.
تنها ۲۰ سال از آن زمان میگذرد، اما فیلم «رفتگان» مانند یک داستان موفقیت به نظر میرسد که بعید است تکرار شود. بعید است فیلمساز سالخوردهای را پیدا کنید که یک فیلم جنایی با درجهبندی R (بزرگسالان) با بازیگران درجه یک و بودجه ۹۰ میلیون دلاری بسازد. مهمتر از آن، چند فیلم از این دست میتوانند نزدیک به ۳۰۰ میلیون دلار درآمد کسب کنند و جوایز اسکار متعددی را ببرند؟ خواهیم دید که آیا «مخلوطه ۲» (Heat 2) میتواند آن معیارها را برآورده کند یا خیر. تا آن زمان، حال مادرت چطور است؟
منبع: tomsguide.com