شرکت اپل (Apple) به تازگی از پردازنده جدید و بسیار قدرتمند اپل M5 اولترا (Apple M5 Ultra) برای آخرین نسل از رایانههای مک استودیو (Mac Studio) پردهبرداری کرده است. همانطور که انتظار میرفت، این تراشه به عنوان سریعترین پردازنده مصرفی تاریخ این شرکت شناخته میشود. اما این پردازنده تا چه اندازه نسبت به نسل قبلی خود، یعنی اپل M3 اولترا (M3 Ultra) سریعتر است و چه تغییرات ساختاری را تجربه کرده است؟ در ادامه به بررسی عمیق مشخصات و تفاوتهای کلیدی این دو تراشه فوقالعاده میپردازیم.
اگر خانواده تراشههای اولترا اپل را دنبال کرده باشید، احتمالاً متوجه شدهاید که این شرکت نسلهای M2، M4 و M6 را رد کرده و تاکنون فقط نسخههای M1 اولترا، M3 اولترا و اکنون M5 اولترا را روانه بازار کرده است. دلیل این امر، پیچیدگی بالای ساخت آنهاست؛ چرا که این پردازندهها در واقع از اتصال دو پردازنده مجزا با استفاده از فناوری پل ارتباطی اولترافیوژن (Ultrafusion) تشکیل شدهاند. در تراشه M5 اولترا، اپل برای نخستین بار از معماری چهار-دای (Quad-die) استفاده کرده که سرعت اتصال را به شکل چشمگیری افزایش داده است.
از نظر مشخصات فنی، تراشه جدید اپل M5 اولترا در قدرتمندترین نسخه خود دارای ۳۶ هسته پردازشی شامل ۱۲ هسته سوپر و ۲۴ هسته عملکردی است که در مقایسه با ۳۲ هسته نسل قبل پیشرفت داشته است. هرچند هر دو تراشه از ۸۰ هسته گرافیکی بهره میبرند، اما اپل پردازنده گرافیکی M5 اولترا را به شتابدهندههای عصبی (Neural Accelerator) مجهز کرده که سرعت پردازش هوش مصنوعی را تا ۴.۵ برابر نسبت به M3 اولترا افزایش میدهد. همچنین پهنای باند حافظه یکپارچه (Unified Memory) با ۵۰ درصد افزایش به ۱.۲ ترابایت بر ثانیه رسیده است که اجرای مدلهای زبانی بزرگ (LLMs) را بهطور کامل روی دستگاه ممکن میسازد.
تغییرات معماری و سختافزاری جدید باعث شده تا اپل M5 اولترا در بنچمارکها و کاربردهای دنیای واقعی عملکردی خیرهکننده از خود به نمایش بگذارد. به عنوان مثال، سرعت آموزش یادگیری ماشین در نرمافزار نایک (Foundry Nuke) تا ۳.۳ برابر و پردازش پرامپت در الام استودیو (LM Studio) تا ۴ برابر سریعتر شده است. موتور رسانهای (Media Engine) ارتقا یافته نیز اکنون امکان پخش همزمان ۳۳ استریم ویدیوی 8K با نرخ ۳۰ فریم بر ثانیه را فراهم میکند که پیشتر این عدد ۲۴ استریم بود.
با وجود تمام این پیشرفتها، افزایش قیمت قطعات و بازار سختافزار بیتاثیر نبوده است؛ قیمت پایه مک استودیو مجهز به تراشه M5 اولترا از ۵,۴۹۹ دلار آغاز میشود که نشاندهنده افزایشی ۱۵۰۰ دلاری نسبت به نسل قبل است. بنابراین، اگر از دارندگان مک استودیو با تراشه M3 اولترا هستید، ارتقا به مدل جدید تنها برای کاربران حرفهای که به بالاترین سطح عملکرد پردازشی و هوش مصنوعی نیاز دارند توجیهپذیر خواهد بود، در حالی که برای خریداران جدید، این محصول قویترین ابزار ممکن در اکوسیستم اپل به شمار میرود.