شرکتهای بزرگ فناوری بار دیگر به دلیل نحوه جمعآوری داده برای توسعه مدلهای هوش مصنوعی (AI) با چالشهای حقوقی جدی مواجه شدهاند. شرکت توییچ (Twitch) و شرکت مادر آن، آمازون (Amazon)، با یک دادخواست جمعی (Class Action Lawsuit) جدید روبرو شدهاند که آنها را به استفاده غیرمجاز از محتوای استریمرها برای آموزش سیستمهای هوش مصنوعی متهم میکند. این پرونده جنجالی توسط یکی از استریمرهای فعال در ایالت کنتیکت به نام وارن پاندیسیا (Warren Pandiscia) در دادگاه ثبت شده است.
بر اساس جزئیات مطرح شده در این شکایت، شرکتهای آمازون و توییچ بدون کسب هیچگونه اجازه رسمی، دریافت مجوز یا رضایت از استریمرها، ویدئوها و استریمهای زنده آنها را به عنوان پایگاه دادهای برای تقویت محصولات هوش مصنوعی خود مورد استفاده قرار دادهاند. این در حالی است که پیشتر در ماه جاری میلادی، بخش پشتیبانی توییچ (Twitch Support) با انتشار پستی در شبکه اجتماعی ایکس اعلام کرده بود که گزینهای برای انصراف از استفاده از محتوای کانال در آموزش هوش مصنوعی ارائه داده است. با این حال، مایک مینتون (Mike Minton)، ارشدترین مدیر محصول توییچ، طی برنامهای زنده اعتراف جنجالی داشت و گفت: «اگر این روند نیازمند رضایت قبلی (Opt-in) بود، هیچکس در آن شرکت نمیکرد.»
شاکیان در این پرونده حقوقی استدلال میکنند که اقدام آمازون و توییچ در فعال بودن پیشفرض این قابلیت و نیاز به انصراف دستی کاربران (Opt-out)، نقض آشکار قراردادهای همکاری و حقوق پدیدآورندگان محتوا است. در متن دادخواست تاکید شده است که این دو غول فناوری از استریمرها به عنوان «منابع رایگان آموزش برای محصولات تجاری مستقل هوش مصنوعی» سوءاستفاده کردهاند و این روشهای ناعادلانه و متقلبانه باعث متضرر شدن مالی و از دست رفتن داراییهای دیجیتال تولیدکنندگان محتوا شده است.
این پرونده تنها چالش حقوقی شرکتهای بزرگ در زمینه استفاده از دادههای تولیدکنندگان محتوا نیست. در اوایل سال جاری میلادی نیز سه یوتیوبر با طرح یک شکایت دستهجمعی، شرکت اپل (Apple) را به دلیل اسکرپ کردن غیرقانونی محتوای دارای حق نشر (Copyright) برای آموزش مدلهای هوش مصنوعی خود دادگاهی کردند. این روند نشاندهنده ابعاد گستردهتر نگرانیهای قانونی در صنعت فناوری است.
افزایش فشارهای حقوقی بر شرکتهایی نظیر آمازون، توییچ و اپل نشان میدهد که نبرد میان مالکان محتوا و شرکتهای توسعهدهنده هوش مصنوعی وارد فاز تازهای شده است. اگر دادگاه به نفع استریمرها رای صادر کند، شرکتهای فناوری ناچار خواهند بود سیاستهای خود را در قبال جمعآوری دادههای آموزشی بهطور کامل تغییر دهند. این تحولات میتواند استانداردهای جدیدی را برای حفظ حریم خصوصی و حقوق مالکیت فکری در عصر هوش مصنوعی رقم بزند.