مستند جذاب و افشاگرانه بورمن و شیطان (Boorman and the Devil) به کارگردانی دیوید کیتریج (David Kittredge)، روایتی عمیق و تکاندهنده از یکی از بزرگترین شکستهای تاریخ هالیوود یعنی فیلم جنگیر ۲: مرتد (Exorcist II: The Heretic) است. این اثر که ساخت آن حاشیههای فراوانی به همراه داشت، نهتنها منتقدان را برآشفت بلکه تا مرز نابودی کامل حرفه فیلمسازی جان بورمن (John Boorman) نیز پیش رفت. این مستند قرار است ابتدا در شهر نیویورک و سپس در سایر شهرهای ایالات متحده اکران شود و نگاهی دقیق به تقاطع میان هنر، جنون و انتظارات مخاطبان بیندازد.
مسیر پرفرازونشیب ساخت یک دنباله جنجالی
در این مستند، دوران حرفهای جان بورمن پیش از پذیرش کارگردانی دنباله فیلم ترسناک و ماندگار ویلیام فریدکین (William Friedkin) یعنی جنگیر (The Exorcist) واکاوی میشود. بورمن که در آن زمان پس از فیلم عجیب و غریب علمی-تخیلی زاردوز (Zardoz) روزگار سختی را میگذراند، با رویکردی متافیزیکی و شاعرانه هدایت فیلم دوم را بر عهده گرفت. او اصرار داشت که فیلمش یک «پاسخ هنری» (Riposte) به فیلم اصلی است نه یک دنباله صرف. با این حال، محاسبات او اشتباه از آب درآمد؛ چرا که مخاطبان هالیوود که تشنه تکرار المانهای ترسناک نسخه اول بودند، با اثری کاملاً متفاوت و فلسفی مواجه شدند.
مصاحبههای ناب و حضور چهرههای سرشناس
نقشآفرینی عوامل اصلی فیلم در این مستند به جذابیت آن افزوده است. خود جان بورمن که اکنون ۹۳ سال سن دارد، با ذهنی تیزبین و طنزی تلخ به مرور خاطرات آن روزها میپردازد. علاوه بر او، گفتوگوهایی با لیندا بلر (Linda Blair) و زندهیاد لوئیز فِلچر (Louise Fletcher) انجام شده است که خاطرات طنز و در عین حال تکاندهندهای از پشت صحنه پرخطر این پروژه روایت میکنند. حضور فیلمسازان سرشناسی همچون مایک فلانگان (Mike Flanagan) که خود در حال کار بر روی نسخه جدیدی از این مجموعه با نام جنگیر: شهدا (The Exorcist: Martyrs) است، به اعتبار و عمق تحلیلهای مستند افزوده است.
تقابل هنر و صنعت در آینه تاریخ سینما
مستند بورمن و شیطان فراتر از یک روایت پشت صحنه ساده، به بررسی نبرد همیشگی میان دیدگاه هنری یک فیلمساز و خواستههای تجاری استودیوها و مخاطبان میپردازد. بورمن در بخشی از مستند با اشاره به سختیهای این مسیر میگوید که چه بسا شجاعت خود را تمام و کمال در فیلمهایش خرج کرده است. این اثر نشان میدهد که چگونه یک ایده بلندپروازانه میتواند مسیر یک هنرمند بزرگ را دگرگون کند و چرا هنوز هم درسهای زیادی از شکستهای بزرگ هالیوودی برای نسلهای جدید فیلمسازان باقی مانده است.