کشور چین (China) ۹ ماهواره — از جمله اولین پروژه یکپارچه رایانش هوش مصنوعی «موشک و ماهواره» خود — را به عنوان بخشی از تلاش خود برای انتقال پردازش هوش مصنوعی به مدار زمین پرتاب کرده است. بر اساس گزارشی از دیجیتایمز (Digitimes)، موشک کینتیکا ۱ وای ۱۸ (Kinetica 1 Y18) که توسط ارائهدهنده خدمات پرتاب تجاری چینی سیایاس اسپیس (CAS Space) اداره میشود، در ۲۰ سپتامبر به همراه این ۹ ماهواره به سمت مدارهای برنامهریزیشده خود به پرواز درآمد.
مهمترین محموله این پرتاب، ماهواره سوپرکامپیوتر-۱ (Supercomputing-1) است که توسط شرکت زیرساخت رایانش هوش مصنوعی چینی اس-ایآیدیسی (S-AIDC) توسعه یافته است. این ماهواره که با نام اس-ایآیدیسی-۱ (S-AIDC-1) نیز شناخته میشود، به گونهای طراحی شده است که به جای ارسال دادهها به مراکز داده زمینی، اطلاعات رصد زمین را در مدار ثبت و پردازش کند. حفظ پردازش در همان محل به این منظور انجام میشود که زمانهای پردازش دادههای میانمنطقهای از چند ساعت به چند دقیقه کاهش یابد. این ماهواره دارای یک محموله اپتیکی با وضوح بالا و یک رایانه هوش مصنوعی پردازش تصویر است.
بر اساس گزارش دیجیتایمز، این پرتاب تلاشهای چین را برای توسعه رایانش مداری به عنوان بخشی از یک «شبکه رایانشی یکپارچه گستردهتر» برجسته میکند. در اوایل ماه ژوئن، دولت چین (Chinese government) مرکز نوآوری صنعت رایانش فضایی را تأیید کرد که هدف آن گرد هم آوردن تولیدکنندگان موشک و ماهواره، کارخانجات نیمههادی (semiconductor fabs) و شرکتهای فناوری هوش مصنوعی برای ساخت یک شبکه رایانشی فضایی است. چند عامل باعث این افزایش در توسعه رایانش خارج از سیاره زمین شده است که مهمترین آنها انفجار فناوری هوش مصنوعی (AI boom) است.
تقاضا برای هوش مصنوعی باعث ساخت مراکز داده متعددی برای میزبانی از شتابدهندههای هوش مصنوعی شده است. این مراکز داده که برخی از آنها میتوانند صدها هزار شتابدهنده را در خود جای دهند، مقادیر بیسابقهای برق مصرف میکنند و فشار قابلتوجهی را به شبکه برق وارد میآورند. این مسئله به همراه کاربری زمین، مصرف آب برای خنکسازی و سر و صدا، موجب دامن زدن به احساسات فزاینده ضد مرکز داده شده است، به طوری که ساکنان محلی پروژههای مراکز داده جدید به ارزش ۶۸ میلیارد دلار را در سه ماهه دوم سال ۲۰۲۶ مسدود کردهاند.
علیرغم چالشهای متعدد اقتصادی و عملیاتی، فضا ممکن است گزینهای جایگزین با مساحت نامحدود، دسترسی به انرژی خورشیدی، شرایط سرمای دائمی و یک خلأ کاملاً بیصدا ارائه دهد. این مزایا، رایانش مداری را به موضوعی جدی برای بحث تبدیل کرده است. شرکت اسپساکس (SpaceX) با ماهواره ایآی۱ (AI1) پیشتاز این عرصه است؛ یک مرکز داده مداری پیشنهادی که توان پردازشی اوج ۱۵۰ کیلووات را ارائه خواهد داد. این شرکت هدف دارد تا سال ۲۰۲۷ به ظرفیت رایانش هوش مصنوعی فضایی ۱ گیگابایت در سال دست یابد و ساخت تأسیسات ۱۱ میلیون فوت مربعی گیگاست (Gigasat) را آغاز کرده است که ۶۰۰۰ ماهواره مورد نیاز برای1 دستیابی به این هدف را تولید خواهد کرد.
فراتر از ارائه مقیاس بزرگ مدلهای هوش مصنوعی، قرار دادن ظرفیت رایانش لبهای (edge compute capacity) در فضا هماکنون برای طیف وسیعی از کاربردها مفید است. ماهوارههای رصد زمین میتوانند تصاویر را در داخل خود پردازش کنند تا آتشسوزیهای جنگلی، طوفانها، سیلها، کشتیها یا سایر اشیاء مورد علاقه را شناسایی کنند و تنها نتایج مفید را به زمین بفرستند، به جای اینکه حجم عظیمی از دادههای خام را به ایستگاههای زمینی سرازیر کنند. همین رویکرد میتواند نظارت بر آب و هوا، واکنش به بلایا، ارتباطات و حتی مدیریت صورتهای فلکی ماهوارهای را تسریع کند، به طوری که فضاپیماها میتوانند به جای انتظار برای دستورات زمین، تصمیمات مستقلتری اتخاذ کنند.
پرتاب تنها یک ماهواره با قابلیتهای هوش مصنوعی لبهای در درون خود، فاصله زیادی با یک مرکز داده مداری کامل دارد، اما رویکرد چین میتواند کاربردی عملیتر و فوریتر برای قابلیتهای رایانشی پیشرفته در مدار اثبات شود.
منبع: tomshardware.com