اگر تا به حال در سرویسهای استریم موسیقی مانند اپل موزیک (Apple Music) یا تایدال (Tidal) به جستجو پرداخته باشید، احتمالاً برچسبهای دالبی اتمس (Dolby Atmos) یا Lossless (بدون افت کیفیت) را در کنار آلبومها و تراکهای مختلف دیدهاید. با وجود اینکه هر دو ویژگی به عنوان تجربیات شنیداری پریمیوم بازاریابی میشوند، اما فناوریهای کاملاً متفاوتی هستند. فناوری دالبی اتمس (Dolby Atmos) یک سیستم صوتی مبتنی بر شیء است که با استفاده از موقعیتیابی افقی و عمودی، یک صحنه صوتی سهبعدی خلق میکند. در مقایسه با استریوی سنتی که صدا را بین کانالهای چپ و راست قرار میدهد، دالبی اتمس میتواند هر نقطهای در فضایی سهبعدی را انتخاب کرده و صداهای مجزا را در آنجا جایگذاری کند.
در سوی مقابل، صدای Lossless بخش کاملاً متفاوتی از تجربه شنیداری را هدف قرار میدهد و بیشتر نگران حفظ کیفیت اثر است. فرمتهای محبوبی مانند MP3 و AAC از اندازههای فایل بسیار کوچک تری بهره میبرند، اما برای رسیدن به این هدف، تحت فشردهسازی با افت کیفیت قرار میگیرند که بخشی از دادههای صوتی را حذف میکند. هدف صدای بدون افت کیفیت یا همان Lossless، ارائه پخش بیتپرفکت (Bit-perfect) است که اساساً به شما اجازه میدهد موسیقی را دقیقاً همانطور که تهیهکننده در نظر داشته است، تجربه کنید. اگرچه این دو فناوری به طور مستقل کار میکنند، اما عملاً هیچ پلتفرم استریمی وجود ندارد که به شما اجازه دهد همزمان از هر دو لذت ببرید، زیرا دالبی اتمس معمولاً از کدک صوتی Dolby Digital Plus استفاده میکند که ذاتاً دارای افت کیفیت است، در حالی که فرمتهای Lossless به کدکهایی مانند FLAC یا ALAC متکی هستند.
آیا صدای Lossless واقعاً تفاوت ایجاد میکند؟
طبق تعریف، صدای Lossless برای بهرهمندی حداکثری به تنظیمات مناسبی نیاز دارد. شما به یک سرویس استریم نیاز دارید که پخش بدون افت بیتپرفکت را ارائه دهد و همچنین سختافزار پخشی که توانایی مدیریت تمام آن جزئیات اضافی را داشته باشد. نکته مهمتر این است که اگرچه پلتفرمهایی مانند اپل موزیک و تایدال اجازه استریم صدای Lossless را از طریق بلوتوث میدهند، اما سیگنال پیش از رسیدن به هدفون شما، در کدکهای دارای افت کیفیتی مثل SBC و AAC رمزگذاری میشود. بنابراین برای پخش واقعی Lossless به اتصال با سیم نیاز دارید. البته استثنائاتی مانند کدک aptX Lossless از شرکت کوالکام (Qualcomm) نیز وجود دارند که انتقال بدون افت بیتپرفکت را از طریق بلوتوث ارائه میدهند، اما به گوشی اندرویدی و هدفونهای سازگار نیازمندند.
هنگام تنظیم کیفیت صدا در اپل موزیک یا تایدال، احتمالاً با اعدادی مانند 16-bit/44.1kHz یا 24-bit/192kHz برخورد کردهاید. عدد دوم نرخ نمونهبرداری (Sample Rate) است و تعداد دفعات اندازهگیری سیگنال صوتی در هر ثانیه را نشان میدهد. رقم بیت نیز عمق بیت (Bit Depth) را مشخص میکند که تعیین میکند هر اندازهگیری چقدر با دقت ضبط شود. کیفیت صوتی سیدی برابر با 16 بیت بر 44.1 کیلوهرتز است، در حالی که Hi-Res Lossless فراتر از آن رفته و به نرخهایی مانند 24 بیت بر 96 یا 192 کیلوهرتز میرسد. برای تبدیل این اطلاعات دیجیتال به صدای قابل پخش در هدفون، به یک مبدل دیجیتال به آنالوگ یا همان DAC نیاز دارید.
لذت بردن از محتوای دالبی اتمس آسانتر است
از نظر بسیاری از کارشناسان، فناوری دالبی اتمس (Dolby Atmos) ارتقای چشمگیرتری نسبت به صدای Lossless در شنود روزمره ارائه میدهد. سرویسهایی مانند اپل موزیک، تایدال و آمازون موزیک آنلیمیتد از جمله پلتفرمهای بزرگی هستند که این محتوا را در کاتالوگ خود دارند. شما به دستگاهی نیاز دارید که از دالبی اتمس پشتیبانی کند؛ تمام محصولات مدرن اپل به صورت پیشفرض از این فناوری پشتیبانی میکنند، اما در اندروید باید مشخصات فنی گوشی خود را بررسی کنید. اگرچه برای گوش دادن به موسیقی اتمس به هدفونهای خاصی نیاز ندارید، اما مدلهایی با جداسازی ساز خوب یا صحنه صوتی وسیعتر مانند AirPods Pro 2 میتوانند تجربه بسیار متقاعدکنندهتری را رقم بزنند.
اپل موزیک کاتالوگ محتوای دالبی اتمس خود را به شکلی بسیار زیبا مدیریت میکند و نسخههای سازگار را به طور خودکار پخش میکند. در مقابل، تایدال نسخههای اتمس تراکها و آلبومها را به صورت جداگانه از همتاهای استریوی خود فهرست میکند که هرچند مرور را کمی شلوغتر میکند، اما انتخاب دستی را آسانتر میسازد. البته همه قطعات میکس شده با دالبی اتمس عالی به نظر نمیرسند، اما آثار هنرمندانی مانند دافت پانک (Daft Punk)، بیلی آیلیش (Billie Eilish) و ویکند (The Weeknd) نشان میدهد که یک میکس خوب تا چه حد میتواند تجربه شنیداری را متحول کند.