بازی دوم (Doom)، یکی از تأثیرگذارترین ویدیوگیمهای تمام دوران، به طور معروف از طریق مدل اشتراکافزار (Shareware) توزیع شد: فصل اول بازی کاملاً رایگان بود و اگر آن را دوست داشتید، مقداری پول برای اید سافتور (id Software) میفرستادید و آنها دو اپیزود باقیمانده را برای شما پست میکردند.
با این حال، اتفاقی که گاهی اوقات در آن روزهای پیش از اینترنت رخ میداد این بود که فروشندگان نهچندان خوشنام، نسخه اشتراکافزار را برای فروش عرضه میکردند، حتی با وجود اینکه قرار بود رایگان باشد. با پرداخت ۵ دلار (یا هر مبلغی، مدتها از آن زمان گذشته است)، میتوانستید تیرانداز داغ و جدید سازندگان ولفنشتاین (Wolfenstein) را به خانه ببرید — و البته که کل بازی را دریافت نمیکردید، اما به هر حال، این هنوز دوم است. آیا میخواهید آن را بازی کنید یا نه؟
ممکن است فکر کنید اید سافتور با افرادی که از کار آنها پول درمیآورند در حالی که خودشان چیزی دریافت نمیکنند، مشکل پیدا میکند، اما جان رومرو (John Romero)، همبنیانگذار استودیو، امروز در سخنرانی خود در کویککان (QuakeCon) گفت که قضیه دقیقاً برعکس بوده است: آنها از دیدن این اتفاق خوشحال بودند.
رومرو درباره افرادی که نسخه اشتراکافزار دوم را روی دیسکتها ساخته و فروخته بودند، گفت: «لطفاً این کار را بکنید. به ما پولی ندهید. فقط آن را پخش کنید. شما به فروشگاه میرفتید و ۱۰ جعبه مختلف را میدیدید که همگی نسخه اشتراکافزار دوم را در خود داشتند. برای من مهم نیست. آن را به همه بدهید، پخشاش کنید.»
«ما کاملاً از این موضوع خوشحال بودیم. ما فقط برای عرضه بازی کار بسیار زیادی انجام میدادیم. ما میدانستیم که در تایوان آنها در حال کپی کردن آن هستند: ۱۰۰ درصد، بازار آن زمان این بود. بنابراین ما با بزرگترین دزدان دریایی آنجا تماس گرفتیم و گفتیم: «آیا میتوانید جعبهها را از ما بخرید؟ خیلی ارزان. خیلی خیلی ارزان.» بنابراین آنها تعداد زیادی جعبه از ما خریدند تا کار قانونی شود.»
«آن را پخش کنید، بگذارید احساس خوبی داشته باشند. ما زمانی پول درمیآوردیم که مردم در واقع بقیه بازی را سفارش میدادند. ما سعی نکردیم از نسخه اشتراکافزار پول درآوریم.»
رومرو گفت که اید آن را صرفاً به عنوان شکلی از توزیع میدید — زیرا بار دیگر، این سالها قبل از همهگیر شدن اینترنت بود و بیشتر گیمرها دسترسی آسانی به این چیزها نداشتند، همانطور که در مقاله ویژه ما درباره اینکه چگونه اشتراکافزار بازیهای پیسی را برای همیشه متحول کرد بررسی کردیم.
بازی دوم و سایر بازیهای اشتراکافزار روی بردهای بولتن الکترونیکی (BBS) در دسترس بودند، اما این به معنای دو چیز بود: شما باید یک تماس تلفنی راه دور بالقوه طولانی (و گرانقیمت) برقرار میکردید اگر به اندازه کافی به یک برد توزیع نزدیک نبودید، و بدتر از آن، شما باید یکی از آن آدمهای عجیبوغریب خوراک کامپیوتر میبودید که واقعاً مودم داشتند. باور کنید، در آن زمان تعداد زیادی از ما وجود نداشتیم. بنابراین، هرچقدر هم که مشکوک به نظر میرسیدند، توزیعهای دیسک در جعبه که کاملاً قانونی نبودند، برای اید سافتور و گیمرها به یک اندازه مفید بودند.
این نگرش همچنین رویکرد استودیو را نسبت به حفاظت در برابر کپیبرداری شکل داد، چیزی که آنها اصلاً به خود زحمت ندادند به سراغش بروند.
رومرو گفت: «همیشه جنگی با حفاظت در برابر کپیبرداری وجود داشته که هرگز برنده نشده است و ما نمیخواستیم وقت خود را با آن تلف کنیم. اگر مردم بخواهند آن را کپی کنند، کپی خواهند کرد. آنها ممکن است مدتی بعد آن را بخرند، اما — ما برای تمام چیزهایی که بازی میکردیم پول نداشتیم، بنابراین گفتیم، بیایید از کپیبرداری محافظت نکنیم. اگر مردم بخواهند آن را بازی کنند، باز هم میتوانند بفهمند چگونه آن را بازی کنند.»