در دنیای فناوری امروز که اکثر شرکتها محصولات خود را به گونهای طراحی میکنند که تعمیر یا ارتقای آنها توسط کاربران غیرممکن یا بسیار دشوار است، رویکرد شرکتهای پیشرو در زمینه پایداری و تعمیرپذیری اهمیتژرفی یافته است. اخیراً خبرهایی پیرامون معرفی دو گجت جدید و بسیار جذاب منتشر شده است که تمرکز اصلی خود را بر قابلیت تعمیر، تعویض آسان قطعات و کاهش زبالههای الکترونیکی معطوف کردهاند. این دستگاهها که شامل محصولات جدید شرکتهایی چون فیرفون (Fairphone) و فریمورک (Framework) میشود، توجه بسیاری از فعالان محیط زیست و علاقهمندان به تکنولوژی را به خود جلب کردهاند.
بر اساس اطلاعات منتشر شده، این گجتهای جدید با طراحی ماژولار خود به کاربران اجازه میدهند تا به راحتی قطعاتی مانند باتری، صفحه نمایش، پورتهای شارژ و حتی پردازنده و حافظه رم را بدون نیاز به ابزار تخصصی یا مراجعه به مراکز خدمات پس از فروش، تعویض یا ارتقا دهند. شرکت فیرفون (Fairphone) سالهاست که در زمینه ساخت گوشیهای هوشمند پایدار پیشتاز است و مدلهای جدید آن استانداردهای بالایی را در زمینه استفاده از مواد بازیافتی و تعمیرپذیری ارائه میدهند. از سوی دیگر، شرکت فریمورک (Framework) نیز با عرضه لپتاپهای ماژولار انقلابی در بازار کامپیوترهای شخصی ایجاد کرده که هر بخش آن به دلخواه کاربر قابل تغییر است.
حرکت به سمت گجتهای ماژولار و قابل تعمیر، ریشه در یک مطالبه عمومی رو به رشد دارد. در دهههای گذشته، بازار فناوری تسخیر دستگاههای یکبارمصرفی شده بود که با کوچکترین خرابی باید دور انداخته میشدند. شرکتهایی مانند اپل (Apple)، سامسونگ (Samsung) و دل (Dell) اگرچه اخیراً برنامههایی برای تعمیرپذیری خودخواسته یا قطعات یدکی ارائه دادهاند، اما همچنان با استانداردهای سختگیرانه شرکتهای کاملاً ماژولار فاصله زیادی دارند. این روند تاریخی نشان میدهد که فشار مصرفکنندگان و قوانین جدید نظارتی در اروپا و سایر مناطق، صنعت را ناچار به تغییر رویکرد کرده است.
عرضه این گجتهای جدید تأثیر عمیقی بر آینده بازار فناوری خواهد گذاشت. از یک سو، هزینههای طولانیمدت کاربران برای نگهداری و تعویض دستگاهها به شدت کاهش مییابد و از سوی دیگر، حجم فزاینده زبالههای الکترونیکی در سطح جهان کنترل میشود. اگر این روند توسط سایر غولهای فناوری نیز دنبال شود، شاهد تحولی بنیادین در چرخه عمر محصولات دیجیتال خواهیم بود که به نفع اقتصاد کاربران و سیاره زمین خواهد بود.