دستگاه استیم ماشین (Steam Machine) به محبوبیت گیمینگ روی لینوکس، از جمله نصب توزیعهای بَزایت (Bazzite) و سایر توزیعهای لینوکسی متمرکز بر بازی، کمک شایانی کرد. به نظر میرسد شرکت ولو (Valve) قصد ندارد به این زودیها تلاشهای توسعه متنباز خود را متوقف کند و اکنون در حال کار بر روی پورت کردن درایور مسا رادون ولکان (Mesa Radeon Vulkan driver یا RADV) به ویندوز است؛ به گفته توسعهدهندگان شرکت کلابورا (Collabora)، این درایور هماکنون در حال اجرای بازی Counter-Strike 2 است.
از آنجایی که توسعه میانپلتفرمی کار نسبتاً دشواری است، ولو تصمیم گرفت با حمایت مالی از پیمانکاران شرکت کلابورا (Collabora)، پروژه پورت کردن RADV به ویندوز را پیش ببرد. شرکت کلابورا در پست وبلاگی خود توضیح داد که برای انجام این کار مجبور بوده موانع متعددی را پشت سر بگذارد.
مایکروسافت با ارائه ویندوز 10 (Windows 10) و رابط WDDM 2.0، تفکیک بین کد فضای کاربر درایورهای گرافیکی (که بخش عمدهای از خود درایور را تشکیل میدهد) و بخش سطح هسته که مستقیماً با کارت گرافیک ارتباط برقرار میکند را بهبود بخشید. این موضوع فرصتی را فراهم کرد تا RADV به درایور هسته کارت ایامدی (AMD) متصل شود. با این حال، گفتن این کار آسانتر از انجام آن است، زیرا ارتباط بین این بخشها اغلب شامل دادههای غیرستانداردی است که RADV باید آنها را درک کند. و برای درک این «مکالمه»، دادهها باید ضبط و تحلیل شوند.
تلاشهای اولیه در سال 2024 توسط فیث اکستراند (Faith Ekstrand) منجر به ساخت یک ابزار پایهای اما ارزشمند برای ثبت فرایندهای WDDM 2.0 و مهندسی معکوس آنها شد تا یک پیادهسازی پایهای از RADV تولید شود. شرکت کلابورا هم از روی ضرورت رفع اشکال و هم به عنوان یک ابزار توسعه، کار اکستراند را گسترش داد و ابزار لاگگیری را به نقطهای ارتقا داد که اکنون میتواند هر برنامه ولکانی را که با درایور رسمی ایامدی اجرا میشود به طور کامل تحلیل کند و تمام دادههای در حال گذر به سمت هسته را استخراج نماید.
پس از تلاش فراوان برای درک نحوه تعامل درایور ایامدی با درایور هسته، که شامل مهندسی معکوس ساختارهای داده مبهم نیز میشود (و به آن محدود نمیشود)، این تیم پیشرفتهایی حاصل کرد و اکنون درایور ویندوز RADV قادر است برخی بازیها، از جمله Counter-Strike 2 را اجرا کند.
با وجود تلاشهای در جریان، کلابورا توضیح میدهد که از آنجایی که درایورهای فضای کاربر و فضای هسته یک جفت سازگار هستند، تغییرات اعمال شده روی آنها تضمینی برای سازگاری عقببرنده (backwards-compatible) ندارند؛ این بدان معناست که حتی یک نسخه کاملاً کاربردی از RADV نیز ممکن است در هر لحظه دچار اختلال شود. به همین دلیل، کلابورا از شرکتهای ایامدی (AMD)، مایکروسافت (Microsoft) یا هر دو درخواست میکند که یک رابط مستندسازی شده برای درایور هسته یا یک لایه سازگاری واسطه فراهم کنند.
توسعه درایور گرافیکی ایامدی روی لینوکس پیرامون استک ولکان مسا (Mesa Vulkan stack) متمرکز شده است و توسعهدهندگان شرکت و جامعه کاربری هر دو در پروژه RADV مشارکت دارند. اما در دنیای ویندوز، تنها گزینه پیشرو درایور انحصاری ایامدی است که هنگام توسعه بازیها و برنامههای میانپلتفرمی میتواند دردسرهای زیادی ایجاد کند.
درایور ولکان ایامدی برای ویندوز شهرت بدی از نظر ناپایداری پیدا کرده است. در مقابل، درایور RADV لینوکس عموماً به خاطر پایداری و عملکردش تحسین میشود و گاهی اوقات، بهویژه روی کارتهای قدیمیتر، حتی سریعتر از درایور ویندوز ایامدی اجرا میشود. با توجه به سرعت بالای برنامهریزی توسعه، این درایور معمولاً شاهد رفع اشکالات و افزایش سرعت فراوانی است.
اگر در مقطعی استفاده از RADV روی ویندوز عملی شود، شما صاحب یک درایور بهطور قابلتوجهی پایدارتر، بالغتر و با توسعه فعال خواهید شد. به لطف ماهیت متنباز RADV، رفع اشکالات گرافیکی بازیها بسیار آسانتر خواهد شد و استودیوهایی که با نگاهی به لینوکس دست به توسعه میزنند، بهجای هدف قرار دادن دو پلتفرم با رفتارهای متفاوت، میتوانند روی یک پلتفرم تمرکز کنند. همچنین هر توسعهدهنده یا شرکتی میتواند در این پروژه مشارکت داشته باشد.
علاوه بر این، این امر به ولو (Valve) اجازه میدهد تا لایههای سازگاری ویندوز را بهبود بخشد و هرگونه بهینهسازی را میتوان به هر دو سیستمعامل منتقل کرد. در مجموع، این احتمالاً یکی از چندین بخش متحرکی است که برای بهبود لینوکس — و در نتیجه دستگاههای استیم دک (Steam Deck)، استیم ماشین (Steam Machine) و سختافزارهای آینده — به عنوان یک پلتفرم گیمینگ کارآمد عمل میکند. حتی این ایده آیندهنگرانه که گیمرها برای کسب افزایش عملکرد یا پایداری بخواهند RADV را روی ویندوز نصب کنند نیز چندان دور از ذهن نیست.
علاوه بر این، RADV روی ویندوز به حفظ قابلیت استفاده از کارتهای گرافیکی از رده خارجشده نیز کمک میکند و با توجه به شرایط فعلی قیمتگذاری، قطعا اتفاق بسیار خوبی خواهد بود.